Stephanos of Byzantium - Ethnika
Chaironeia: a city near the borders of Phokis. Hekataios in his Europe: ‘and in it is Chaironeia, a city, foremost’. It is named after Chairon. Aristophanes, in book 2 of his Boiotika: ‘Chairon is said to have become the founder of the town.’ They recount in myth that he was the son of Apollo and Thero, as per Hellanikos, in book 2 of his Priestesses of Hera...... ‘The Athenians and those with them, marching against the Boiotians who were siding with Orchomenos, also took Chaironeia, a city of the Orchomenians.’ The city used also to be called Arne, in ancient times. Hence Homer too, as it seems to me, used the more ancient appellation, just as he called the river Aigyptos, not Neilos; indeed everywhere he uses the more ancient names. The inhabitant is ‘Chaironeus’ and the feminine ‘Chaironis’. The possessive is ‘Chaironikos’ and ‘Chaironike’. Apollodoros in book 2 of his Chronika: ‘at the battle, as they say, the Chaironike’. Arcadios, however, writes this wrongly with the diphthong ει: ‘the locative term “Chaironike”, as in “Mantinike”’. For ‘Chaironikos’ is from ‘Chairon’.
Stephanos excerpt (left) is aligned with matched Herodian passages (right). Colors indicate corresponding overlap spans.
…υτέρῳ ἱερειῶν Ἥρας ...... “Ἀθηναῖοι καὶ [οἱ] μετ´ αὐτῶν ἐπὶ τοὺς Ὀρχομενίζοντας τῶν Βοιωτῶν ἐπερχόμενοι καὶ Χαιρώνειαν πόλιν Ὀρχομενίων εἷλον”. ἐκαλεῖτο δὲ ἡ πόλις καὶ Ἄρνη, τὸ ἀρχαῖον. ὅθεν καὶ Ὅμηρος, ὡς ἔμοιγε δοκεῖ, τῇ ἀρχαιοτέρᾳ ἐχρήσατο ὀνομασίᾳ, καθότι Αἴγυπτον τὸν ποταμὸν εἶπεν, οὐ Νεῖλον· καὶ πανταχοῦ τοῖς ἀρχαιοτέροις ὀνόμασι κέχρηται. ὁ οἰκήτωρ Χαιρωνεύς καὶ τὸ θηλυκὸν Χαιρωνίς. καὶ κτητικὸν Χαιρωνικός καὶ Χαιρωνική. Ἀπολλόδωρος ἐν χρονικῶν δευτέρῳ “κατὰ τὴν μάχην, ὥς φασι, τὴν Χαιρωνικήν”. μάτην δὲ τοῦτο διὰ τῆς « ει » διφθόγγου γράφει Ἀρκ…
…ν ἐπερχόμενοι καὶ Χαιρώνειαν πόλιν Ὀρχομενίων εἷλον». ἐκλήθη ἀπὸ Χαίρωνος. Ἀριστοφάνης ἐν Βοιωτικῶν δευτέρῳ «λέγεται δ´ οἰκιστὴν γενέσθαι τοῦ πολίσματος Χαίρωνα». ἐκαλεῖτο δὲ ἡ πόλις καὶ Ἄρνη τὸ ἀρχαῖον. ὅθεν καὶ Ὅμηρος τῇ ἀρχαιοτέρᾳ ἐχρήσατο ὀνομασίᾳ, καθότι Αἴγυπτον τὸν ποταμὸν εἶπεν, οὐ Νεῖλον. καὶ πανταχοῦ τοῖς ἀρχαιοτέροις ὀνόμασι χρῆται. Κωστάντεια ἡ νῦν ἐν Κύπρῳ Σαλαμίς· ἔστι καὶ Βρεττίας ἄλλη, ὡς Διονύσιος ἐννεακαιδεκάτῳ Ῥωμαϊκῆς ἀρχαιολογίας. εὕρηται καὶ διὰ τοῦ 'ν'. Βυζάντεια ἡ χώρα. Αἴνεια τόπος Θρᾴκης ἀπὸ Αἰνείου. Θέων δ´ Αἰνειάδας ταύτην …
Χαιρώνεια, πόλις πρὸς τοῖς ὅροις Φωκίδος. Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ “ἐν δὲ Χαιρώνεια πόλις τὰ πρῶτα”. κέκληται ἀπὸ Χαίρωνος. Ἀριστοφάνης ἐν Βοιωτικῶν δευτέρῳ “λέγεται δ´ οἰκιστὴν γενέσθαι τοῦ πολίσματος Χαίρωνα”. τοῦτον δὲ μυθολογοῦσιν Ἀπόλλωνος καὶ Θηροῦς, ὡς Ἑλλάνικος ἐν δευτέρῳ ἱερειῶν Ἥρας ...... “Ἀθηναῖοι καὶ [οἱ] μετ´ αὐτῶν ἐπὶ τοὺς Ὀρχομενίζοντας τῶν Βοιωτῶν ἐπερχόμενοι καὶ Χαιρώνειαν πόλιν Ὀρχομενίων εἷλον”. ἐκαλεῖτο δὲ ἡ πόλις καὶ Ἄρνη, τὸ ἀρχαῖον. ὅθεν καὶ Ὅμηρος, ὡς ἔμοιγε δ…
…ριτικόν. Μάρων, Νάρων ποταμός, Σάρων τόπος Τροιζῆνος, πτέρων, Πέρων, Φέρων, Ἱέρων, Ἀχέρων, εἴρων, ἀπείρων, Ὑπείρων, Σκίρων, Μύρων, Πύρων. τὸ δὲ οἰρών, οὕτως δὲ ἡ χάραξις τοῦ ἀρότρου, καὶ σφαιρών καὶ Χαιρών ὄνομα κύριον. τοῦτον δὲ μυθολογοῦσιν Ἀπόλλωνος καὶ Θηροῦς, ὡς Ἑλλάνικος δευτέρῳ ἱερειῶν Ἥρας—διὰ τὰς διφθόγγους. καὶ τὸ προθυρών, θυρών, ἀχυρών, Πλευρών ἥρως καὶ πόλις Αἰτωλίας, Βραυρών ἥρως καὶ δῆμος τῆς Ἀττικῆς, Τιταρών, ἥρως καὶ πόλις Θετταλίας, ἣν Τίταρον Λυκόφρων (v. 904) φησί, Κιθαιρώ…
… πανταχοῦ τοῖς ἀρχαιοτέροις ὀνόμασι κέχρηται. ὁ οἰκήτωρ Χαιρωνεύς καὶ τὸ θηλυκὸν Χαιρωνίς. καὶ κτητικὸν Χαιρωνικός καὶ Χαιρωνική. Ἀπολλόδωρος ἐν χρονικῶν δευτέρῳ “κατὰ τὴν μάχην, ὥς φασι, τὴν Χαιρωνικήν”. μάτην δὲ τοῦτο διὰ τῆς « ει » διφθόγγου γράφει Ἀρκάδιος “τὸ τοπικὸν Χαιρωνική ὡς Μαντινική”. ἐκ γὰρ τοῦ Χαίρωνος ἔστι Χαιρωνικός.
…ία, εὐωδία, δυσωδία, εὐφυΐα, ἀφυΐα, εὐτυχία, τριετία, εὐσεβία, ὃ καὶ εὐσέβεια, ἀμελία καὶ ἀμέλεια, συνηθία καὶ συνήθεια, κακοηθία καὶ κακοήθεια, αὐθαδία καὶ αὐθάδεια, τὸ δὲ ἀμαθία διὰ βραχέος 'ι' γράφεται, τὸ δὲ ἀνδρεία διὰ τῆς 'ει' διφθόγγου γράφει ἡ παράδοσις. * Τὰ ἀπὸ τῶν εἰς 'ις' διὰ τοῦ 'ια' γινόμενα παροξύνεται, κόνις κόνιος κονία, ᾗ ἔγκειται ἡ κόνις, Κύπρις Κύπριος Κυπρία. Τὰ διὰ τοῦ 'ια' παρὰ μελλόντων γινόμενα παροξύνεται, ὀρέξω ἀνορεξία, πέψω ἀπεψία, δώσω…